مقدمه از آن جا كه در سند و معناى حديث شريف قدسى منقول كه خداوند خطاب به پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : « لولاك لما خلقت الأفلاك و لولا عليّ لما خلقتك و لولا فاطمة لما خلقتكما ؛ اى پيامبر اگر تو نبودى عالم را نمىآفريدم و اگر على نبود تو را نمىآفريدم و اگر فاطمه نبود شمادو نفر را نمىآفريدم » اشكالاتى مطرح شده و به دنبال سؤال برخى از فضلاى حوزهء علميّهء قم مدّتى قبل پيرامون اين موضوع از حضرت آيةالله گرامى ( مدَّ ظلُّه ) ، معظم له در پاسخ ، يك جلسه به طور مبسوط به اين مطلب اختصاص دادند و از شبهات مطرح شده به طور مفصّل جواب دادند ، كه سخنان مزبور پس از پياده شدن از نوار و بازنگرى و تفصيل و اضافات ، به صورت نوشتار حاضر در خدمت علاقمندان قرار دارد . معظم له با بهره‌گيرى از آيات و روايات شيعه و سنّى و مطالب فلسفى و كلامى موضوع فوق را شرح كرده است . ايشان ابتدا به بيان معنا و مفهوم حديث پرداخته و سپس دربارهء سنديّت حديث بحث مىكند ، سپس هدف از خلقت عالم و انسان را توضيح